Ciŏ Nguòng-ciŏng

Lài-nguòng: Wikipedia
Tiéu gáu: īng-dô̤sìng-tō̤

Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。




Ciŏ Nguòng-ciŏng

Ciŏ Nguòng-ciŏng(Háng-cê: 朱元璋, 1328 n. 10 ng. 21 h. - 1398 n. 6 ng. 24 h.), iâ hô̤ lā̤ Mìng Tái-cū(明太祖), Hùng-ū huòng-dá̤(洪武皇帝), sê Mìng-dièu(明朝) gì kăi-guók huòng-dá̤(開國皇帝). 1368 nièng gáu 1398 nièng câi-ôi(在位).

Hù-nguòng(胡元) Tiĕng-lĭk(天曆) 10 nièng, găh gĭng-dáng gì Ăng-hŭi Hŭng-iòng(鳳陽) chók-sĕng̤. Ĭ sá̤ gì sèng-hâiu chió iā bék, gă-hiŏng(家鄉) iâ sèu có̤-cǎi(做災). 1344 nièng có̤-âng(做旱), ĭ gì bâ-nā̤ dŭ ngô̤ sī kó̤, chió-lā̤-nè̤ng dŭ sī táh kó̤. Ĭ mò̤ nó̤h siăh, bié Huòng-gáe̤k-sê(皇覺寺) kó̤ có̤ huò-suông(和尚). 1352 nièng, tiăng-gōng Guóh Cṳ̄-hĭng(郭子興) cô̤-huāng(造反), cêu bié guó kó̤ chăng-gŭng(參軍), gáu-muōi-lāu ĭng-ôi nè̤ng lùng-uăk, có̤ lāu Guóh Cṳ̄-hĭng gì niè-sái. Guóh Cṳ̄-hĭng sī kó̤ ī-hâiu, ĭ ciŏng Dìng Iū-liông(陳友諒), Diŏng Sê̤ṳ-sìng(張士誠) gáuk-nè̤ng dŭ miĕk lâi. 1368 nièng, bô ciŏng Hù-nguòng gì huòng-dá̤ dṳ̆k-kó̤ Mŏ̤h-báe̤k(漠北), cê-gă có̤ huòng-dá̤, diâng siū-dŭ Éng-tiĕng(應天, gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), guók-hô̤(國號) hô̤ lā̤ „Dâi-Mìng(大明)“, nièng-hô̤(年號) hô̤ lā̤ „Hùng-ū(洪武)“.

Ĭ sê siŏh ciáh iā ngièng gì huòng-dá̤. Ĭ giĕ-dêng: tăng-ŭ(貪污) 60 liōng(兩) cêu diŏh niăh lā̤ tài-tàu(刣頭). Sī kó̤ ī-hâiu, diòng-ôi(傳位) ké̤ṳk diōng̤-sŏng(長孫) Ciŏ Ṳ̄ng-ông(朱允炆), cêu sê „Gióng-ùng huòng-dá̤ (建文皇帝)“.