「Bàng-uâ-cê」調整以後𣍐蜀樣其地方

跳至導覽 跳至搜尋
Bók-guó hiā-sèng-hâiu bàng-uâ-cê nâ găh Gĭ-dók gáu gáu-huôi diē-sié sāi, gáu-huôi ngiê-dāu gì nè̤ng gĭ-buōng dŭ mâ̤ hiēu sāi. 1911 nièng [[Dṳ̆ng-huà Mìng-guók]] sìng-lĭk ī-hâiu, céng-hū huák-dông „Guók-ngṳ̄ ông-dông(國語運動)“, cié-dêng [[cé̤ṳ-ĭng cê-mō̤]](注音字母), géng-cī gié-sṳ̆k sāi diòng-gáu-sê̤ṳ huák-mìng gì gáuk-cṳ̄ng pĭng-ĭng ùng-cê. Gĭng-guó céng-hū siŏh báik nièng gì ák-cié(壓制), sāi Bàng-uâ-cê gì nè̤ng muōng biéng muōng ciēu, gáu hiêng-câi gĭ-buōng mò̤ nè̤ng káng â̤ huôi-é kó̤ lāu.
 
==Bàng-uâ-cê gì cê-mō̤ gâe̤ng -hô̤==
Bàng-uâ-cê ô 23 bĭh cê-mō̤, 5 bĭh sĭng-diêu hù-hô̤.
 
 
===Cê-mō̤===
áng dăng-tā̤ cê-mō̤ sáung gì uâ, Bàng-uâ-cê dŭ liāng ô 17 bĭh cê-mō̤. Dĕk-sṳ̀ cê̤-mō̤ nâ iâ dò̤ lā̤ dáung dăng-tā̤ cê-mō̤ gì uâ, Bàng-uâ-cê dŭ liāng ô 21 bĭh cê-mō̤. Nâ áng cê-mō̤ sū biēu dăk gì ĭng-só̤ lì sáung gì uâ, Bàng-uâ-cê dŭ liāng ô 23 bĭh cê-mō̤.
 
Bàng-uâ-cê gì dĕk-sṳ̀ cê-mō̤(特殊字母) ô 4 bĭh, ĭ-cà̤ sê: „A̤“, „E̤“, „O̤“, gâe̤ng „Ṳ“,; lâng bĭh -hăk cê-mō̤(組合字母) ô 2 bĭh: „CH“ gâe̤ng „NG“.
 
{| class="wikitable"
|}
 
Hók-ciuciŭ-uâ gì [[ĭk-sĭng]](入聲) ô sék-muōi(塞尾), „h“ gâe̤ng „k“ dò̤ lă̤lā̤ biēu -sê ĭk-sĭng gì sék-muōi. „H“ biēu -sê hò̤-lè̤ng sék-muōi(喉嚨塞尾) {{IPA|/ˀ/}}. „K“ biēu -sê hò̤-lè̤ng ĭng sék-muōi {{IPA|/kˀ/}}. „S“ găh [[Hók-chiăng]] kiŏng(福清腔) diē-sié tĕ̤k có̤ {{IPA|/θ/}}, ô gì Hók-ciŭ nè̤ng â̤ ciŏng „s“ tĕ̤k có̤ {{IPA|/f/}}.
 
Diŏh Hók-ciŭ-uâ ĭng-ông-cṳ̆(音韻書) «[[Chék -Lìng Báik-ĭng]]»(戚林八音) gà̤diē-dēngsié, mò̤ siék ô buáng -siăng-mō̤(半聲母) {{IPA|/j/}}, {{IPA|/w/}} gâe̤ng {{IPA|/ʮ/}} gì siăng-buô. Ĭng ôi diòng-gáu-sê̤ṳ siék gié Bàng-uâ-cê sì-hâiu, ô chăng kō̤ cī buô ông-cṳ̆, iâ ŏ̤h ĭng-ông-cṳ̆ liông, ng ôi cī săng bĭh buáng siăng-mō̤ puói cê-mō̤, nâ sāi i, u, ṳ lì biēu sê cī 3 bĭh buáng siăng-mō̤ /j/, /w/ gâe̤ng /ʮ/(聲部).
 
Gáu-muōi-lāu diòng-gáu-sê̤ṳ siék gié Bàng-uâ-cê gì sèng-hâiu ô chăng-kō̤ cī buô ông-cṳ̆, iâ ŏ̤h cī buōng ĭng-ông-cṳ̆ siŏh-iông, mò̤ ké̤ṳk cī săng bĭh buáng-siăng-mō̤ puói cê-mō̤, nâ sāi „i“, „u“, „ṳ“ lì biēu sê cī 3 bĭh buáng-siăng-mō̤ {{IPA|/j/}}, {{IPA|/w/}} gâe̤ng {{IPA|/ʮ/}}.
 
===Sĭng-diêu hù-hô̤===
Bàng-uâ-cê dŭ -liāng kĕk 5 bĭh hù-hô̤ lì biēu -sê Hók-ciŭ -uâ gì 7 bĭh sĭng-diêu.
 
{| class="wikitable"
|}
 
Siông-bìng(上平) diêu gâe̤ng hâ-ĭk(下入) diêu cà̤ sāi siŏh bĭh sĭng-diêu hù-hô̤, siông-ké̤ṳ(上去) diêu gâe̤ng hâ-ĭk(下入) diêu cà̤ sāi siŏh bĭh hù-hô̤. Ĭng -ôi Hók-ciŭ uâ gì lâng bĭh ĭk-sĭng(入聲) ô mìng-hiēng gì sék-muōi(塞尾), gó -chṳ̄ găh pĭng-siā gì sèng-hâiu â̤ tiĕng -gă sék-muōi cê-mṳ̄mō̤(塞尾字母) „k“ hĕ̤k-ciā „h“, cūng-kuāng cêu mâ̤ gâe̤ng cà̤ sāi hù-hô gì hī lâng bĭh chṳ̄-sĭng-diêu (siông-bìng, shiông-ké̤ṳ) hông gŏ̤siŏh dŏi kó̤ lāu.
 
Găh sĭk-cié sāi-ê̤ṳng sèng-hâiu, ng sê giĕng-dṳ̆k bĭh sĭng-diêu hù-hô̤ dŭ â̤ tĕ̤ng sài ciòng-buô gì mō̤-ing cê-mō̤ gà̤-dēng. Ŏ̤h „e“, „o“ cī lâng bĭh cê-mō̤, nâ ô „--̂“ gâe̤ng „--̆“ â̤ tĕ̤ng sài gà̤-dēng, bĕk-nó̤h hù-hô̤ dŭ mâ̤ sāi sài gà̤-dēng, sĭk-cié pĭng-siā sèng-hâiu, iâ mâ̤ dò̤ bék-nó̤h hù-hô̤ sài cī lâng bĭh cê-mō̤ gà̤ dēng. Dŏng iòng, găh sĭk-cié pĭng siā sì-hâiu, dăng-tā̤-cê nâ gă diē ông-muōi, cìng-huóng-bô â̤ biéng lāu. Ŏ̤h „e“, dăng-tā̤ sèng-hâiu nâ ô „--̂“ gâe̤ng „--̆“ â̤ tĕ̤ng sài gà̤-dēng, ng nguó nâ găh ĭ muōi-sāu tiĕng diē ông-muōi „ng“ sèng-hâiṳ â̤ tĕ̤ng sài diông giâ gì 3 bĭh hù-hô̤.
 
Găh sĭk-cié sāi-ê̤ṳng sèng-hâiu, ng -giĕng-dṳ̆kmūi bĭh siŏh sĭng-diêu hù-hô̤ dŭ â̤ tĕ̤ngdé̤ṳng sài ciònggáu sū-buô gì mō̤-ingĭng cê-mō̤ gà̤-dēng. Ŏ̤h „e“, „o“ cī lâng bĭh cê-mō̤, nâ ô „--̂“ gâe̤ng „--̆“ â̤ tĕ̤ngdé̤ṳng sài diŏh gà̤-dēng, bĕk-nó̤h hù-hô̤ dŭ mâ̤ sāi sài diŏh gà̤-dēng,. sĭk-ciésĭk diŏh pĭng-siā sèng-hâiu, iâ mâ̤ dò̤ békbiék-nó̤h hù-hô̤ sài cī lâng bĭh cê-mō̤ gà̤ dēng. Dŏng -iòng, găh sĭk-cié pĭng -siā gì sèng-hâiu, dăng-tā̤-cê nâ gă diē ông-muōi(韻尾), cìng-huóng- bô â̤ biéng lāu. Ŏ̤h „e“, dăng-tā̤ sèng-hâiu nâ ô „--̂“ gâe̤ng „--̆“ â̤ tĕ̤ngdé̤ṳng sài gà̤-dēng, ng nguóbók-guó găh ĭ muōi-sāu tiĕng diē ông-muōi „ng“ sèng-hâiṳgì uâ, cêu â̤ tĕ̤ngdé̤ṳng sài diông -giâ-lì gì 3 bĭh hù-hô̤ kó̤ lāu.
Â-dā̤ biēu-gáh cūng-giék chók dăng-tā̤-cê â̤ tĕ̤ng tiĕng gă săng-nó̤h-kuāng hù-hô gì cìng-huóng.
 
Â-dā̤ biēu-gáhgáik cūng-giék chók dăng-tā̤-cê â̤ tĕ̤ngdé̤ṳng tiĕng -săngsié-nó̤h-kuāng hù-hô gì cìng-huóng.:
 
 

Dô̤-hòng chái-dăng