「Ó̤-muòng」調整以後𣍐蜀樣其地方

跳至導覽 跳至搜尋
~
葡 --> buò
~ (葡 --> buò)
 
== Miàng-ching gì Lài-iù ==
Ó̤-muòng gah Mìng-dièu lik-sṳ̄-cṳ gà̤-dēng gé ô, hiā sì-hâiu Âu-muòng géu lă̤ „Hò̤-giáng“, sê Bò̤Buò-dò̤-ngà gâe̤ng Dṳ̆ng-guók có̤-seng-é gì ciō iéu ka-nó̤h-gē̤ng. Bò̤Buò-dò̤-ngà nè̤ng gah Ó̤-muòng siông-ngiâng âiu, cêu hióng dong-dê nè̤ng cia ciā ôi-dó̤I gì miàng cê, ing-dioh cia-muóng gì ôi-dé gah sioh gang Mā-cū miêu bòng-bieng, dong-dê-nèng gó-háng lă̤ Bò̤Buò-nè̤ng cia gì sê ciā miêu gì miàng cê, cêu éng gōng „Mā gó̤h“, iù sê Ó̤-muòng gì nguôi-ùng miâng cê cêu hāu lă̤ „Macau“.
 
== Lik-sṳ̄ ==
1623 nièng Bò̤Buò-guók céng-hū gah Ó̤-muòng kiū siék cūng-dók. 1999 nièng Bò̤Buò-guók ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók, iòng-hâiu Dṳ̆ng-guók gah cī siék lik Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ
=== 20 sié-gī Sèng ===
Ó̤-muòng nguòng-lā̤ sê Guōng-de̤ng Sēng Hiong-sang Gâing (dāng hāu lā̤ „Dṳng-sang Chê“) guāng lī. 1557 nièng, Bò̤Buò-nè̤ng buóh dih kók Ó̤-muòng dêu-làu gì guòng-lik (dêu-làu-guòng), hiā sì-hâiu gì Mìng-dièu céng-hū pie-cūng i-cà̤ gì chiāng-giù. Bò̤Buò-nè̤ng cêu siàng có̤ tàu-tàu pie â̤ gah Dṳ̆ng-guók dêu-làu gì Eu-ciu guók ga gì nè̤ng. Ó̤-muòng dék che̤ sê Goa ching-uòng guāng-lī gì, 1623 nièng Bò̤Buò-guók céng-hū ciáh gah Ó̤-muòng siék lik Ó̤-muòng cūng-dók, Mā-sê̤ṳ-ga-lô-iā siàng có̤ tàu-êng cūng-dók.
 
1844 nièng 9 nguok 20 hô̤, Bò̤Buò-guók Nṳ̄-uòng Mā-lê-ā Nê-sié song buó Ó̤-muòng sê „Cê̤ṳ-iù gē̤ng“, 5 nièng ī hâiu, Bò̤Buò-guók mò̤ hióng Dṳ̆ng-guók giēu cu-ging. 1851 nièng, Bò̤Buò-guók chók bing iéng ô Tàng-giāng dō̤. 1864 nièng gái chók-bing iéng dioh Lô-kuàng dō̤. 1883 nièng Bò̤Buò-guók bô chók-bing iéng Uông-hâ gâe̤ng Ching-ciu.
 
1887 nièng, Bò̤Buò-guók céng-hū ang Ching-guók céng hū chieng hiek ngiê «DṳngDṳ̆ng-Bò̤Buò Huôi-ngiê cā-iók» gâe̤ng «DṳngDṳ̆ng-Bò̤Buò iū-hō̤ tung-siong dèu-iók». Dèu-iók gie diâng „Bò̤„ Buò-guók īng uōng guāng lī Ó̤-muòng gâe̤ng sū-ī sṳk Ó̤-muòng gì dê huong, cing chiông Bò̤Buò-guók gì ṳ̀ ôi-dó̤i siong-iông“. 1896 nièng, Bò̤Buò-guók buóh-āi gái iéng hó-gê̤ṳng gì Duâi Huòng-kìng do̤ gâe̤ng Nâṳng Huòng-kìng dō̤, ng-guó mò̤ iéng ô.
 
=== 20 sié-gī hâiu ===
1908 nièng, Bò̤Buò-guók buóh-āi kuók gái, ciā uak diâng Ó̤-muòng gì bieng-gái. 1961 nièng Bò̤Buò-guók song buó Ó̤-muòng sê lṳ̄-iù-kṳ, ṳ̄ng-hṳ̄ Gung-kui-dṳ̄-cièng, gô song buó gong-kui dū-cièng huák-luk. 1974 nièng 4 nguok 25 hô̤, Bò̤Buò-guók gáik-mêng sìng-gong, sing gì céng-hū song buó sie-hèng „Hi sik-mìng-huá céng cáik“, sìng-nêng Ó̤-muòng ng-sê sik-mìng-dê, sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū.
 
1986 nièng, Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Bò̤Buò-guók kui-huôi 4 lùng, dàng-puáng Ó̤-muòng ciō-guòng iè-dèng gì ông-dà̤. 1987 nièng 4 nguok 13 hô̤ cieng ô «Ô guang Ó̤-muòng ông-dà̤ gì lièng hak sing-mìng» gâe̤ng lâng bih hó-ga ùng-giông.
 
«Lièng-hak sing-mìng» diē-sié gōng Ó̤-muòng dê-kṳ sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū, Bò̤Buò-guók céng-hū gah 1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók. 1993 nièng Dṳ̆ng-guók song buó «Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ Gi-buōng huák», ciā «Gi-buōng huák» â-nik cêu siàng có̤ Ó̤-muòng gì hiêng-huák.
 
1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ buáng-màng 0 diēng, lâng guók céng-hū gah Ó̤-muòng iè-gau ciō-guòng, dâ̤ nê cā, Dṳ̆ng-guók Gāi-hóng-gung kui diē Ó̤-muòng, Dṳ̆ng-guók ciáng-sék guāng-lī Ó̤-muòng.
 
=== Nè̤ng-só ===
Áng Ó̤-muòng Tūng-gé Puō-cha Guoh gì tūng-gé, gáu 2005 nièng 9 nguok 30 hô̤, Ó̤-muòng nè̤ng só du-liāng ô 48 uâng 2 chieng nè̤ng. Háng-nè̤ng ciéng 97%, Bò̤Buò-nèng gâe̤ng gì-ṳ̀ huang-nè̤ng ciéng 3%. Háng-nè̤ng dài-dong ciō iéu sê gōng Uok-ngṳ̄ gì Uok-nè̤ng, gó ô gô-dā̤ téngHókténg Hók-gióng lì gì iè-mìng.
 
=== Ngṳ̄-ngiòng ===
Áng Ó̤-muòng gì huák-luk, Dṳng-ùng gâe̤ng Bò̤Buò-dò̤-ngà-ùng du sê guong-huong ngṳ̄-ngiòng. Dáng Ó̤-muòng nè̤ng bàng-siòng du sê gōng Uok-ngṳ̄ Guōng-ciu uâ. Gó ô nék giāng cū-cik dioh Hók-gióng gì Ó̤-muòng nè̤ng â̤ hiēu gōng Mìng-nàng uâ.
 
Dioh Ó̤-muòng gó ô sioh cṳ̄ng hāu lă̤ „Ó̤-muòng Ngṳ̄ (Macanese)“ gì ngū-ngiòng. Cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng sê Bò̤Buò-dò̤-ngà ngṳ̄, Mā-lài ngṳ̄, Uok ngṳ̄, Ing ngṳ̄, Gô Bò̤Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ kiak sioh do̤i hâiu buóh chók gì. Gah Bò̤Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ diē-sié, cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng hāu lă̤ „Patuá“, ciō iéu gah Ó̤-muòng buōng-iòng gì Bò̤Buò-nè̤ng sāi. Ng guó, hiêng káik sì cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng ī ging ciók-gōng gŏ̤ lāu.
 
== Ging-cá̤ ==
Ó̤-muòng nè̤ng cio iéu séng-iōng sê Hók-gáu gâe̤ng Mìng-gang séng-iōng (Guang-neng gâe̤ng Mā-cū gá sì-hèng gĭ).
 
Tieng-ciō gáu Ó̤-muòng gáu-kṳ gah 1576 nièng 1 nguok 23 hô̤ kiū siék, tàu-tàu ôi ciō-gáu sê Ìng-cṳ̀-dòng gì cháung-sṳ̄ nè̤ng Gá-nà̤-lò̤. Tàu-tàu ôi Háng-nè̤ng ciō-gáu sê Lì Ga-cóng ciō-gáu. Hiêng káik sì gì ciō-gáu sê Là̤ Hùng-sing, i iâ sê tàu-tàu ciáh Ó̤-muòng buōng gē̤ng gì Háng-nè̤ng ciō-gáu. Ing dioh guāng-lī-guòng iè-dèng ci sèng cing sâ̤ Ô̤-muòg buōng-iòng Bò̤Buò-nè̤ng diōng gáu Bò̤Buò-dò̤-ngà, hiêng sì câi gáu-iū ī Háng-nè̤ng ùi-ciō.
 
== Ngiê-dāu lièng-giék ==

Dô̤-hòng chái-dăng